Evde Pişmaniye!

Bugün bir hocamız bizlere email atmış, Türkiye’ye dönmüş ve bizleri soruyordu. Kendisi İlhan Başgöz. Türkiye’nin en ünlü halk bilimcisi. Kendisinden ODTÜ’deyken Türk Halk Bilimi üzerine bir ders görmüştüm ve her dersi ağzım açık dinlemiştim. Aşık atışmaları, destanlar, masallar, Nasrettin Hoca fıkraları bir bir ruhumuza işliyordu hocamızın dersinde. Bugüne kadar aldığım en verimli, en doyurucu derslerden biriydi. İlhan Hoca bizlere sadece edebiyat değil topluluk bilinci ve o kaybettiğimiz eski adetleri de aşılamaya çalıştı ders boyunca. Bir akşam bütün sınıfı evine çağırdı ve bizlere pişmaniye yapmayı öğreteceğini söyledi! İnanabiliyor musunuz, o tel tel, enfes tatlıyı nasıl yapacağımızı öğrenecektik. Benim için sadece tren tatlısıydı pişmaniye o güne kadar, birileri trenlerde saray helvası ile beraber kutu kutu satardı. Evde yapmak mı dediniz? Şaka sandık.

İlhan Hoca bizlerden evine gitmeden önce bir tencere un kavurmamızı istedi. Sevgili Müge ile gönüllü olduk ve buluşmaya saatler varken tenceremiz ve unumuzla ocağın başına kurulduk. Un kavurmak ne kadar zor işmiş! Döndür döndür kollarımız ağrıdı; dakikalar boyunca dönüşümlü olarak kaşığı bir o yana bir bu yana çevirdik. Bilemedik bazen kıvamını, yağ damlattık una. Saatler geçti sanki. Çevir, döndür, çevir, döndür. Yavaş yavaş beyaz un sarıya çaldı, kokusu burnumuzu tırmalayama başladı. Ufak ufak siyah topaklar görünce kapadık ocağın altını, tencere kucakta yola çıktık. Eve vardığımızda insanlar toplanmaya başlamışlardı çoktan. Ocağın üstünde büyük bir tavada erimiş şeker vardı çoktan katılaşmaya başlamış. Mis gibi karamelize şeker. İlhan Hoca onu büyük bir beceri ile tavadan çıkardı (hala yumuşaktı) ve oyun hamuru gibi şekillendirmeye başladı. Şeker toparlandığı zaman iki eliyle tutarak çekiştirmeye başladı. Sonra iki kişiden daha yardım istedi ve üç kişi o karamel topağını çekiştire çekiştire büyüttüler. Lastik gibi sündü şeker (tabi ince değildi, kopmayacak kadar kalındı). İlhan Hoca ve öğrenciler şekeri çekip çekip uzattılar ve sonra bir kat katladılar. Çek, uzat, üstüste katla. Bir kat daha, bir kat daha. Bir saate yakın bir süre herkes şekerin çekilip katlanmasına yardımcı oldu. En sonunda İlhan Hoca sünmüş, yumuşamış şekeri alıp yuvarlak yaptı (ele geçirilmiş yün çilesi gibi düşünün) ve bunu masaya yatırdı. Masaya bir yandan da kavrulmuş unu dökmeye başladı azar azar. On kişi yuvarlağın bir kenarından tuttuk ve onu büyütmeye başladık. Çekerek, unlayarak genişlettik şekeri. İyice unlandı şeker, sündükçe sündü, büyüdü ve bir süre sonra da tel tel açılmaya başladı. Hayret ettik gördüğümüze ve sevinç dolduk! Gerçekten de evde, elde pişmaniye oluyormuş. Hem de imece usulu, toplulukla, eşle dostla.

Gecenin ilerleyen dakikalarında İlhan Hoca bizlere halk hikayeleri anlatmaya başladı; beraberce türkü dinledik, okuduk, anlattık, güldük, ağladık, ışıkları kapatıp mum aydınlığında hayallere daldık. Kulağımızda İlhan Hoca’nın bilge sesi, duvarlarda gölgeler, dilimizde tel tel tat, dolduk hayatla ve hikayeleriyle.

Reklamlar
Bu yazı Hatıralar, Sürdürülebilir Yaşam, Yemek/Gıda içinde yayınlandı ve , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

2 Responses to Evde Pişmaniye!

  1. Aşçı Fok dedi ki:

    Ne büyük şans, İlhan Hocanın öğrencisi olmak… Ama o da şanslı sizin gibi bir öğrencisi olduğu için 🙂

  2. kumpınarı dedi ki:

    Yılbaşından bu yana köydeydik, ”tel tel” dedikleri geleneksel yiyeceklerinden yaptılar.Dışarıyla fazla ilişkisi olmayan bir dağ köyü.
    Çok eskilere dayanıyormuş bu yiyecek yapılışı, taa Kafkasya’ya, şeker olarak bal şerbeti kullanılırmış…
    Aslında kış günlerinde gece toplulukların eğlence ve bir arada olma eylemi, ancak inanılmaz zahmetli, soğukta saatlerce uğraştılar.
    Paylaşmak istedim 🙂

    http://yazikisayer.wordpress.com/2012/01/19/tel-tel/

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s